آشنایی با روانشناسی رشد کودک
انسانها همواره در حال تغییر هستند و این تغییرات جنبههای مختلفی دارد که بدون شک اگر آنها را بشناسیم واکنشی که نسبت به آنها داریم عاقلانهتر میباشد کودکان نیز از این قائده مستثنی نیستند. والدین کودک به عنوان رکن اصلی تربیت، باید از جنبههای مختلف رشد آگاهی کامل داشته باشند تا کودک رشد مناسبی را تجربه کند. روانشناسی کودک؛ در حقیقت یکی از زیرشاخههای "روانشناسی رشد" است و با هدف بررسی دقیق و علمی کودک و نیازهای او و همچنین پیدا کردن روشهای اصولی آموزش و پرورش کودک در سالهای اخیر مورد توجه بوده است. در اینجا ما با مبحثی گسترده به نام روانشناسی رشد کودک روبرو هستیم. از این جهت میگوییم گسترده که رشد کودک جنبههای متعددی دارد و هر کدام از این جنبهها در هریک از مراحل رشد با مرحله قبلی یا بعدی تفاوت دارد. اهمیت بالای روانشناسی رشد کودک آنجا نمایان میشود که کودک در حین اینکه رشد میکند تغییراتی نیز دارد و باید نسبت به آنها واکنشهای مناسبی اتخاذ شود حال اگر ما به عنوان والدین ندانیم ریشه این تغییرات چیست و حتی بدتر از آن، ما ندانیم این تغییرات طبیعی هستند یا خیر تکلیف چیست؟ چه واکنشی باید داشته باشیم؟ در بیان ساده میتوان گفت که روانشناسی رشد این مسائل را با استدلالهای علمی روشن میکند. در این شاخه، موضوعات گوناگون مربوط به کودک از جمله رشد جسمانی؛ رشد زبانی؛ رشد شناختی؛ رشد عاطفی و غیره مورد مطالعه قرار میگیرند. درست است که این رشته هدفهای متعددی را دنبال میکند، اما بطور کلی، مهمترین هدف روانشناسی رشد کودک، پرورش کودکانی با شخصیت سالم است تا بتوانند مسیر درستی را طی کرده و وارد جامعه شوند.
در اینجا به معرفی جنبههای رشد کودک میپردازیم.
رشد جسمانی: در میان مراحل رشد و تکامل کودک، رشد جسمانی از اهمیت بالایی برخوردار است. رشد جسمانی کودک؛ از زمان جنینی تا سال اول تولد، با سرعت بالایی انجام میشود و پس از آن دوباره از سرعت آن کم میشود. با رسیدن به سن بلوغ است که شاهد رشد بدن با سرعت قابل توجهی هستیم. رشد جسمانی کودک تحت تأثیر عواملی مثل وراثت است که نقش زیادی در قد و وزن کودک میگذارد. به علاوه، اگر کودک دچار مشکلات جسمی و فیزیکی باشد، ظهور مسائل روحی در او دور از ذهن نخواهد بود. احتمال دارد کودکی که از نقص جسمی رنج میبرد، در برخورد نامناسب دوستان و اطرافیان خود متوجه این نقصها شده و با مشکلات روحی نظیر افسردگی، خودکم بینی و عزت نفس پایین روبرو شود. بنابراین، رشد جسمانی پایهای است که تکامل اجتماعی و عاطفی فرد بر اساس آن بنا خواهد شد. نیازهای این جنبه از روانشناسی رشد، شامل تغذیه مناسب، تحرک کافی، بهداشت فردی و محیطی، احساس امنیت، امکانات بازی و اوقات فراغت مناسب میباشد.
رشد زبانی: در بیشتر موارد، برای والدین و اطرافیان کودک، رشد زبانی کودک از همه جنبههای روانشناسی رشد، اهمیت بیشتری دارد. رشد زبانی در کودکان سالم تقریباً همزمان با شکلگیری جنبههای دیگر از جمله مراحل رشد ذهنی کودک، اتفاق میافتد. کودک در سنین ابتدایی زندگی کم کم یاد میگیرد که صحبت کند و با اطرافیان ارتباط برقرار کند. آنها به تدریج متوجه میشوند که شیوههای ساده ارتباط مانند گریه کردن یا استفاده از اشاره، دیگر قابل قبول نیست و از این راه نمیتوانند مورد پذیرش همسالان خود قرار بگیرند یا به خوبی با بزرگسالان ارتباط برقرار کنند. بنابراین سعی میکنند حرف زدن خود را به سرعت بهبود دهند. کودکان علاوه بر این که بطور مداوم، کلمات جدیدی یاد میگیرند، با رشد سن و گذراندن مراحل رشد ذهنی نیز، متوجه میشوند که زبان و تکلم، یک ابزار مهم برای ارتباط برقرار کردن با انسانهای دیگر است. این موضوع را میتوان یکی از مراحل رشد ذهنی کودک در نظر گرفت. در برخی موارد ممکن است این روند دچار اختلال شود، بنابراین شناخت اختلالات گفتاری کودکان، برای درمان به موقع آنها از طریق گفتار درمانی، اهمیت بسزایی در روانشناسی رشد دارد.
رشد شناختی: به معنی رشد و پرورش فعالیتهای شناختی مثل زبان، تفکر، توانایی استدلال و حافظه است که یادگیری و شناخت محیط و پدیدهها را امکانپذیر میکند. روانشناسی رشد و به ویژه روانشناسی رشد کودک اعتقاد دارد که برای رشد شناختی کودک در مسیر درست، باید محیطی مناسب را برای پرورش کنجکاوی، یادگیری و افزایش خلاقیت او ایجاد کنیم.
در حقیقت کودکان با دستکاری محیط، بصورت ناخودآگاه به کسب تجربه جدید و ایجاد دانش میپردازند و رشد شناختی را پله پله تجربه میکنند. هر یک از مراحل از لحاظ کیفی متفاوت بوده و شیوههای منحصر بفردی را شامل میشود که در نهایت به شکلگیری کامل این جنبه از رشد منجر خواهد شد.
والدین گرامی و علاقهمندان محترم برای شناخت بقیه جنبههای رشد کودک و آشنایی بیشتر با تمام جنبهها میتوانند به مقاله روانشناسی رشد کودک در سایت فروش آنلاین اسباب بازی کودک پلاس مراجعه بفرمایند.
برچسب: رشد کودک،