آشنايي با روانشناسي رشد كودك
انسانها همواره در حال تغيير هستند و اين تغييرات جنبههاي مختلفي دارد كه بدون شك اگر آنها را بشناسيم واكنشي كه نسبت به آنها داريم عاقلانهتر ميباشد كودكان نيز از اين قائده مستثني نيستند. والدين كودك به عنوان ركن اصلي تربيت، بايد از جنبههاي مختلف رشد آگاهي كامل داشته باشند تا كودك رشد مناسبي را تجربه كند. روانشناسي كودك؛ در حقيقت يكي از زيرشاخههاي "روانشناسي رشد" است و با هدف بررسي دقيق و علمي كودك و نيازهاي او و همچنين پيدا كردن روشهاي اصولي آموزش و پرورش كودك در سالهاي اخير مورد توجه بوده است. در اينجا ما با مبحثي گسترده به نام روانشناسي رشد كودك روبرو هستيم. از اين جهت ميگوييم گسترده كه رشد كودك جنبههاي متعددي دارد و هر كدام از اين جنبهها در هريك از مراحل رشد با مرحله قبلي يا بعدي تفاوت دارد. اهميت بالاي روانشناسي رشد كودك آنجا نمايان ميشود كه كودك در حين اينكه رشد ميكند تغييراتي نيز دارد و بايد نسبت به آنها واكنشهاي مناسبي اتخاذ شود حال اگر ما به عنوان والدين ندانيم ريشه اين تغييرات چيست و حتي بدتر از آن، ما ندانيم اين تغييرات طبيعي هستند يا خير تكليف چيست؟ چه واكنشي بايد داشته باشيم؟ در بيان ساده ميتوان گفت كه روانشناسي رشد اين مسائل را با استدلالهاي علمي روشن ميكند. در اين شاخه، موضوعات گوناگون مربوط به كودك از جمله رشد جسماني؛ رشد زباني؛ رشد شناختي؛ رشد عاطفي و غيره مورد مطالعه قرار ميگيرند. درست است كه اين رشته هدفهاي متعددي را دنبال ميكند، اما بطور كلي، مهمترين هدف روانشناسي رشد كودك، پرورش كودكاني با شخصيت سالم است تا بتوانند مسير درستي را طي كرده و وارد جامعه شوند.
در اينجا به معرفي جنبههاي رشد كودك ميپردازيم.
رشد جسماني: در ميان مراحل رشد و تكامل كودك، رشد جسماني از اهميت بالايي برخوردار است. رشد جسماني كودك؛ از زمان جنيني تا سال اول تولد، با سرعت بالايي انجام ميشود و پس از آن دوباره از سرعت آن كم ميشود. با رسيدن به سن بلوغ است كه شاهد رشد بدن با سرعت قابل توجهي هستيم. رشد جسماني كودك تحت تأثير عواملي مثل وراثت است كه نقش زيادي در قد و وزن كودك ميگذارد. به علاوه، اگر كودك دچار مشكلات جسمي و فيزيكي باشد، ظهور مسائل روحي در او دور از ذهن نخواهد بود. احتمال دارد كودكي كه از نقص جسمي رنج ميبرد، در برخورد نامناسب دوستان و اطرافيان خود متوجه اين نقصها شده و با مشكلات روحي نظير افسردگي، خودكم بيني و عزت نفس پايين روبرو شود. بنابراين، رشد جسماني پايهاي است كه تكامل اجتماعي و عاطفي فرد بر اساس آن بنا خواهد شد. نيازهاي اين جنبه از روانشناسي رشد، شامل تغذيه مناسب، تحرك كافي، بهداشت فردي و محيطي، احساس امنيت، امكانات بازي و اوقات فراغت مناسب ميباشد.
رشد زباني: در بيشتر موارد، براي والدين و اطرافيان كودك، رشد زباني كودك از همه جنبههاي روانشناسي رشد، اهميت بيشتري دارد. رشد زباني در كودكان سالم تقريباً همزمان با شكلگيري جنبههاي ديگر از جمله مراحل رشد ذهني كودك، اتفاق ميافتد. كودك در سنين ابتدايي زندگي كم كم ياد ميگيرد كه صحبت كند و با اطرافيان ارتباط برقرار كند. آنها به تدريج متوجه ميشوند كه شيوههاي ساده ارتباط مانند گريه كردن يا استفاده از اشاره، ديگر قابل قبول نيست و از اين راه نميتوانند مورد پذيرش همسالان خود قرار بگيرند يا به خوبي با بزرگسالان ارتباط برقرار كنند. بنابراين سعي ميكنند حرف زدن خود را به سرعت بهبود دهند. كودكان علاوه بر اين كه بطور مداوم، كلمات جديدي ياد ميگيرند، با رشد سن و گذراندن مراحل رشد ذهني نيز، متوجه ميشوند كه زبان و تكلم، يك ابزار مهم براي ارتباط برقرار كردن با انسانهاي ديگر است. اين موضوع را ميتوان يكي از مراحل رشد ذهني كودك در نظر گرفت. در برخي موارد ممكن است اين روند دچار اختلال شود، بنابراين شناخت اختلالات گفتاري كودكان، براي درمان به موقع آنها از طريق گفتار درماني، اهميت بسزايي در روانشناسي رشد دارد.
رشد شناختي: به معني رشد و پرورش فعاليتهاي شناختي مثل زبان، تفكر، توانايي استدلال و حافظه است كه يادگيري و شناخت محيط و پديدهها را امكانپذير ميكند. روانشناسي رشد و به ويژه روانشناسي رشد كودك اعتقاد دارد كه براي رشد شناختي كودك در مسير درست، بايد محيطي مناسب را براي پرورش كنجكاوي، يادگيري و افزايش خلاقيت او ايجاد كنيم.
در حقيقت كودكان با دستكاري محيط، بصورت ناخودآگاه به كسب تجربه جديد و ايجاد دانش ميپردازند و رشد شناختي را پله پله تجربه ميكنند. هر يك از مراحل از لحاظ كيفي متفاوت بوده و شيوههاي منحصر بفردي را شامل ميشود كه در نهايت به شكلگيري كامل اين جنبه از رشد منجر خواهد شد.
والدين گرامي و علاقهمندان محترم براي شناخت بقيه جنبههاي رشد كودك و آشنايي بيشتر با تمام جنبهها ميتوانند به مقاله روانشناسي رشد كودك در سايت فروش آنلاين اسباب بازي كودك پلاس مراجعه بفرمايند.
برچسب: رشد كودك،
ادامه مطلب